Kalpataru betekent in het  Sanskriet: ‘De boom die alle wensen vervuld’. Het is een symbool dat zowel in boeddhistische teksten als in yogateksten wordt aangetroffen. Op verschillende manieren wordt de symbolische betekenis hiervan uitgelegd. Onderstaand volgt aan aantal van deze beschrijvingen.

Een mythologisch verhaal beschrijft dat de boom oorspronkelijk in de hemel stond. De goden waren de bezitters ervan. Het had een enorme kracht en kon alle wensen vervullen. Deze wens moest een zuivere intentie hebben en anderen ten goede komen. Het ging dus om onbaatzuchtige wensen voor het welzijn van anderen.

Onder de Kalpatura
Het volgende verhaal gaat hier op in. Er was een jongen die niet kon lopen. Hij keek graag naar het spel van andere kinderen en voelde zich blij en gelukkig als hij zijn vrienden zo zag spelen. Op een dag zat hij onder de Kalpataru boom en hij begon allerlei dingen voor zijn vrienden te vragen. Hij vroeg zoveel voor zijn vrienden, dat hij bijna vergat iets voor hemzelf te vragen. Dit maakte de boom zeer gelukkig en hij maakte het mogelijk dat de jongen vrij werd van elke vorm van lijden. Hij werd een verlicht persoon en was een voorbeeld voor anderen.

'Mind'
Op een dieper niveau kan de Kalpataru boom gezien worden als ons eigen bewustzijn. De boom staat hierbij symbool voor ons vermogen om controle te krijgen over ons leven. Daarvoor is het nodig om controle te verwerven over onze gedachten en emoties. In het Engels heet dat:  ‘to control our mind’. ‘Mind’ laat zich in het Nederlands lastig vertalen. ‘Mind’ is namelijk niet alleen onze gedachten, maar is het volledige potentieel van onze geest of bewustzijn. De geest die vele lagen kent, maar uiteindelijk bestaat uit ‘Eén’ (Brahman, Boeddha-Natuur). De verschillende lagen kunnen worden verkend door concentratie- en meditatie beoefening. Laag naar laag kan bewust onderzocht worden. Uiteindelijk ervaren we het meest subtiele potentieel van onze geest en vallen we ermee samen. Dan heb je de ware natuur gerealiseerd, je ware Zelf, Truth Conciousness, Absolute Natuur. Dit spirituele concept vinden we terug in zowel boeddhistische- als yoga filosofie.

Nauw verbonden met het hart
In de filosofie van prana en pranayama (levensenergie en ademhalingsoefening) wordt geschreven dat Kalpataru nauw verbonden is met het hart. Dat is de plek waar de boom zich symbolisch bevindt. Wanneer de boom tot bloei komt, zal wat men ook denkt of wenst, gerealiseerd worden. Men heeft controle gekregen over zijn bestemming en is bevrijd van angsten. De wijsheid van het hart zal de juiste richting aangeven en bescherming bieden. Het hartgebied wordt Anahata genoemd in het Sanskriet.  Dit centrum wordt in yoga gezien als het gebied waar verfijnde emoties zich kunnen ontwikkelen, zoals tolerantie, openheid, vriendelijkheid, medeleven, mededogen, verbondenheid, vertrouwen, liefde. Wanneer het hart zich opent, zullen we minder op onszelf gericht zijn. We zullen minder egoïstische trekjes vertonen en minder emotioneel gehecht en afhankelijk zijn aan onze overtuigingen, denkbeelden en bezittingen. In yoga worden deze gehechtheden gezien als bron van pijn en lijden.

Wensen
De Kalpataru boom vervult alle wensen, maar we moeten gelijker tijd niet vergeten dat de meeste verlangens die we hebben, oorzaak zijn van onvrede, pijn en verdriet. Vaak ervaren we een gemis of zouden iets graag willen hebben.  In het leven krijgt je echter niet altijd wat je wenst of je krijgt dat, wat je niet wenst. Verlangens zijn op deze manier meestal een bron van lijden. Misschien moet je daarom ook oppassen met wat je wenst ……. en denken aan het verhaal van de jongen die niet kon lopen en wiens gedachten onbaatzuchtig uitgingen naar het welzijn van zijn vrienden. Het pad van Yoga is er een van reflectie, vallen, opstaan, lachen, huilen en weer doorgaan.

‘Our mind and thoughts makes us whatever we are’ (Swami Sivananda)

‘It’s our mind that creates this world’ (Boeddha).

Kracht van de geest
Zowel Boeddha als Swami Sivananda hebben keer op keer benadrukt dat je de kracht van de geest  kunt beheersen. We kunnen meester worden over onze gedachten. We kunnen rust en kalmte ontwikkelen in onze geest en vandaaruit onszelf en de wereld tegemoet treden.  We zijn geen willoos slachtoffer van onze gedachten en emoties. Daarvoor is wel toewijding, discipline, vertrouwen en doorzettingsvermogen nodig.

Inspiratie
Op Youtube: Swami Niranjanananda on 'Brief about 5 different Yogas' of 'How You control the Mind?' en vele andere lezingen van deze hedendaagse inspirerende leraar.